Stefan Żeromski - Przedwiośnie
Utwór "Przedwiośnie" porusza pewne problemy istotne dla kraju, znajdującego się w trudnej sytuacji. Ma on wydźwięk polityczny, ukazuje różne poglądy na przyszły wygląd kraju - komuna; Gajowiec proponuje szereg reform, m.in. dotyczących szkolnictwa, tyle że potrzeba dużo czasu, żeby je wprowadzić. Pojawia się również mit o szklanych domach, utopijna opowieść Cezarego Baryki. W powieści pojawia się też problematyka społeczna, widzimy, jak duże przepaści dzielą grupy społeczne, jaka jest tragiczna sytuacja chłopów, jak wygląda życie bogatego ziemiaństwa. Poznajemy też kobiety w życiu Cezarego, między innymi Laurę Kościeniecką. Żeromski nie chce rewolucji w Polesce. Zbyt wiele niesie ona nieszczęścia. Z rewolucją, z walką kojarzą się noże, kosy, egzekucje, gwałty, śmierć wielu niewinnych ludzi, samowola i bezrząd. Na porządku dziennym bywają rozboje, grabieże, łapownictwa. Krytycznie o rewolucji wypowiadała się matka Cezarego, krytycznie ocenia ją również Seweryn. Wydarzenia rewolucyjne ukazuje Żeromski na przykładzie miasta Baku. Tam przebiegał jeden z frontów I wojny światowej. Pojawiły się antagonizmy narodowościowe, doszło do krwawych rozruchów między Tatarami i Ormianami. Patrząc na zwłoki młodej Ormianki, Cezary uświadamia sobie koszmar rewolucji. Jest przerażony ogromem krzywd i zbrodni, które przyniósł ze sobą przewrót. Tytuł "Przedwiośnie" może być traktowany dwojako. Pierwsze znaczenie, dosłowne, odnosi się do pory roku, która w powieści pojawia się dwa razy. Drugie znaczenie jest symboliczne, odnosi się do oczekiwania Polski na ideę, która da nadzieję, pozwoli odnaleźć drogę.